Neden İki Kulakta da İşitme Cihazı Kullanmalıyız?

Hazırlayan: Odyolog Damla Gül Karadevren · Kategori: İşitme Sağlığı & İşitme Cihazları · Yayın: 3 Ekim 2026

Kısa cevap: Her iki kulakta da işitme kaybı bulunan kişilerde, odyolojik değerlendirme sonucunda uygun görülmesi hâlinde iki işitme cihazı kullanmak; sesin yönünü belirleme, gürültülü ortamda konuşmayı takip etme ve daha dengeli bir işitme deneyimi açısından avantaj sağlayabilir. Bunun nedeni, beynin iki kulaktan gelen ses bilgisini birlikte kullanmasıdır. Ancak iki taraflı işitme kaybı olan herkes için iki cihaz otomatik olarak doğru tercih değildir.

Uygun çözüm; işitme testi sonuçlarına, işitme kaybının tipi ve derecesine, konuşmayı ayırt etme skorlarına ve günlük yaşamınıza göre belirlenir. Bu yazıda iki kulakta işitme cihazı kullanmanın neden sık önerildiğini, bilimsel kanıtların ne söylediğini ve tek cihazın hangi durumlarda düşünülebileceğini sade bir dille anlatıyoruz.

İki Kulakta İşitme Cihazı Kullanmak Neden Önemlidir?

İki kulakta işitme kaybı varsa iki kulağı da desteklemek önemlidir, çünkü beyin sesin yönünü bulmak ve konuşmayı gürültüden ayırmak için iki kulaktan gelen bilgiyi birlikte kullanır.

İşitme yalnızca kulakta değil, beyinde gerçekleşir. Beyin, iki kulaktan gelen sesleri sürekli karşılaştırarak sesin nereden geldiğini, ne kadar uzakta olduğunu ve hangi sesin önemli olduğunu belirler. Bu iki kulaklı işitmeye binaural işitme denir.

Sağdan gelen bir ses sağ kulağa sol kulaktan çok kısa bir süre önce ve biraz daha güçlü ulaşır. Beyin bu küçük zaman ve ses şiddeti farklarını kullanarak sesin yönünü hesaplar. İki taraflı işitme kaybında yalnızca bir kulak desteklenirse, beyne ulaşan iki sinyal arasındaki denge bozulabilir. İki cihazın amacı, her iki kulağa da ihtiyaca göre ayarlanmış ses ulaştırarak bu karşılaştırmanın yeniden daha sağlıklı yapılmasına yardımcı olmaktır.

ABD Ulusal Sağırlık ve Diğer İletişim Bozuklukları Enstitüsü (NIDCD) de iki kulakta işitme kaybı olan kişilere genellikle iki cihaz önerildiğini, çünkü iki cihazın beyne daha doğal bir sinyal sağladığını belirtir.

İki İşitme Cihazı Kullanmanın Faydaları Nelerdir?

İki işitme cihazının en sık bildirilen olası faydaları; sesin yönünü belirleme, gürültüde konuşmayı anlama, daha dengeli işitme ve dinleme konforudur. Bu faydalar büyük ölçüde iki kulaklı işitmenin doğal avantajlarına dayanır. Aşağıdaki faydalar araştırmalarda ve klinik kılavuzlarda sık bildirilen faydalardır; ancak her kullanıcıda aynı ölçüde görülmeyebilir.

Sesin yönünü belirlemeye yardımcı olabilir

Sesin geldiği yönü bulmaya ses lokalizasyonu denir. Arkanızdan seslenen bir torununuzu, sokakta yaklaşan bir aracı veya kalabalıkta adınızı söyleyen kişiyi fark etmek bu beceriye bağlıdır. Ses yalnızca bir kulaktan net duyulduğunda, beyin iki kulak arasındaki farkları kullanamaz ve sesin yönünü tahmin etmek zorlaşabilir. Çok merkezli bir çalışmada iki cihaz kullananların ses yönünü belirlemede tek cihaz kullananlara göre daha fazla fayda bildirdiği görülmüştür (Boymans ve ark., 2008).

Gürültülü ortamlarda konuşmayı anlamayı kolaylaştırabilir

İşitme kaybı yaşayan kişilerin en sık dile getirdiği güçlük, gürültülü ortamda konuşmayı anlama güçlüğüdür. Restoranda karşınızdaki kişiyi dinlerken arka plandaki tabak sesleri, bayram sofrasında aynı anda konuşan akrabalar veya cadde kenarındaki trafik gürültüsü buna örnektir.

İki kulak birlikte çalıştığında beyin, konuşmayı arka plan gürültüsünden ayırmak için iki taraftan gelen bilgiyi kullanabilir. Ayrıca baş, karşı taraftan gelen sesin bir kısmını engeller; konuşan kişi gürültünün ters tarafındaysa, o taraftaki kulak konuşmayı daha net alır. Tek cihazda bu taraf, cihazsız kulak olabilir. NICE kılavuzu, iki cihazın arka plan gürültüsünde konuşmayı anlamaya yardımcı olabileceğini belirtir.

Daha dengeli bir işitme deneyimi sağlayabilir

İki kulakta kayıp olan biri tek cihaz kullandığında, sesler bir taraftan güçlü, diğer taraftan zayıf gelebilir. Bazı kişiler bunu "sesin tek tarafa yığılması" olarak tarif eder. İki cihaz, sesin iki taraftan dengeli algılanmasına yardımcı olarak daha doğal ve bütünlüklü bir işitme hissi sağlayabilir.

Bu durumda günlük dinleme yükünün büyük kısmı da desteklenen tarafa biner. Bazı araştırmalar, uzun süre yalnızca bir kulağa cihaz takılan kişilerde cihazsız kulakta konuşmayı ayırt etme performansının zamanla düşebileceğini göstermiştir. Bu durum işitsel yoksunluk olarak adlandırılır (Silman ve ark., 1984). Ancak bu konudaki çalışmalar sınırlıdır ve sonuçlar herkes için geçerli kabul edilmemelidir.

Konuşmaları takip etmeyi kolaylaştırabilir

Birden fazla kişinin konuştuğu ortamlarda kimin konuştuğunu bulmak ve sohbetin akışını izlemek için ses yönü ve netlik birlikte önemlidir. İki cihaz, konuşmacıyı daha hızlı bulmanıza ve sohbete daha kolay katılmanıza yardımcı olabilir. Özellikle aile toplantıları ve iş görüşmeleri gibi grup ortamlarında bu fark daha belirgin hissedilebilir.

Dinleme konforunu artırabilir

Bir ses iki kulakla duyulduğunda, aynı sesin tek kulakla duyulmasına göre biraz daha yüksek algılanır. Bu nedenle iki cihazda her bir cihazın daha az kazançla (güçlendirmeyle) ayarlanması mümkün olabilir. Bu da bazı kullanıcılar için daha yumuşak ve doğal bir ses kalitesi anlamına gelebilir. Öte yandan aynı çalışmada iki cihaz kullananların yüksek seslerde rahatsızlığı daha fazla bildirdiği de görülmüştür (Boymans ve ark., 2008). Bu nedenle doğru ayar önemlidir.

Beynin iki kulaktan gelen bilgiyi birlikte kullanmasına yardımcı olabilir

Binaural işleme, beynin iki kulaktan gelen sesleri birleştirip karşılaştırarak tek ve anlamlı bir işitme deneyimi oluşturmasıdır. Bunu iki gözle bakmaya benzetebiliriz: Her göz tek başına görür, ancak derinliği iki göz birlikte algılar. Benzer şekilde, sesin yönü, mesafesi ve gürültüden ayrılması da büyük ölçüde iki kulağın birlikte çalışmasına bağlıdır. İki cihaz, bu işleme için gerekli olan iki taraflı sesin beyne ulaşmasını desteklemeyi amaçlar.

Tek İşitme Cihazı mı, İki İşitme Cihazı mı?

İki taraflı işitme kaybında iki cihaz, iki kulaklı işitmenin avantajlarından yararlanma olasılığını artırabilir. Bununla birlikte, bilimsel kanıtlar herkes için iki cihazın daha iyi olduğunu kesin olarak göstermez.

Bu karşılaştırma genel bilgilendirme amaçlıdır. İşitme cihazı seçimi odyolojik değerlendirmeye göre kişiye özel yapılmalıdır.

Kanıtlar ne diyor? Bilimsel çalışmalar iki cihaz kullanımının bazı avantajlarını göstermekle birlikte, kullanıcı tercihleri ve bireysel fayda kişiden kişiye değişebilir. Örneğin çok merkezli bir çalışmada iki cihaz kullananlar ses yönünü belirleme ve yankılı ortamlarda konuşmayı anlama konusunda daha fazla fayda bildirmiştir (Boymans ve ark., 2008). Öte yandan randomize çalışmaları inceleyen bir Cochrane derlemesi, mevcut kanıtlarla kişilerin tek mi iki cihaz mı tercih ettiğine dair kesin bir sonuca varılamadığını bildirmiştir (Schilder ve ark., 2017). İki taraflı hafif-orta işitme kaybı olan yetişkinlerin incelendiği bir çalışmada ise katılımcıların yaklaşık yarısı iki cihazı, yarısına yakını tek cihazı tercih etmiştir (Cox ve ark., 2011).

Bu sonuçlar iki cihazın herkes için daha iyi ya da tek cihazın daha iyi olduğu anlamına gelmez. Kararın kişiye özel verilmesi ve mümkünse deneme süreciyle desteklenmesi gerektiğini gösterir.

Her İşitme Kaybında İki Cihaz Gerekli midir?

Hayır. İki cihaz, iki kulakta da cihazdan fayda görebilecek düzeyde kayıp olduğunda sık önerilen bir seçenektir; ancak her durumda otomatik olarak doğru tercih değildir.

İki cihaz genellikle şu özellikleri taşıyan kişiler için daha uygun olabilir:

• Her iki kulakta da cihazla desteklenebilecek düzeyde işitme kaybı vardır,
• Her iki kulakta da konuşmayı ayırt etme becerisi makul düzeydedir,
• Kulaklar arasındaki fark çok büyük değildir,
• Gürültülü ortamlarda, grup sohbetlerinde veya ses yönünü bulmada güçlük yaşanır.

Aşağıdaki durumlarda ise farklı bir planlama gerekebilir:

• İşitme kaybının yalnızca tek kulakta olması veya kulaklar arasında belirgin fark bulunması: Bu durumda tek cihaz ya da CROS/BiCROS gibi farklı çözümler değerlendirilebilir. Kulaklar arasındaki belirgin farkın nedeni KBB hekimi tarafından araştırılmalıdır.
• Bir kulakta konuşmayı ayırt etme performansının çok düşük olması: Ses güçlendirilse bile konuşma netleşmiyorsa, o kulağa takılan cihaz beklenen faydayı sağlamayabilir.
• Tıbbi veya odyolojik özel durumlar: Kulak akıntısı, kulak kanalı sorunları, bazı orta kulak hastalıkları veya ani gelişen işitme kaybı gibi durumlar önce tıbbi değerlendirme gerektirir.

Daha önce tek cihazla başlayan kişilerde de kontrol randevularında ikinci cihazın faydalı olup olmayacağı yeniden değerlendirilebilir. Kesin karar, KBB hekimi muayenesi ve kapsamlı odyolojik değerlendirme sonucunda verilmelidir.

İki İşitme Cihazına Alışmak Ne Kadar Sürer?

Alışma süresi kişiden kişiye değişir; birkaç günden birkaç haftaya, bazen daha uzun bir süreye yayılabilir. Çoğu kişi için yönetilebilir bir süreçtir, ancak beynin yeni ses ortamına uyum sağlaması zaman alabilir.

İlk günlerde buzdolabının uğultusu, kâğıt hışırtısı, adım sesleri veya kendi sesiniz alışık olduğunuzdan farklı ya da yüksek gelebilir. Bu sesler aslında çevrede hep vardı; işitme kaybı nedeniyle bir süredir duyulmuyordu. Beyin zamanla önemli sesleri öne çıkarmayı ve arka plan seslerini daha az fark etmeyi yeniden öğrenir.

• Cihazları önce sakin ortamlarda kullanmaya başlamak ve kullanım süresini kademeli artırmak faydalı olabilir.
• Rahatsız edici sesleri ve zorlandığınız ortamları not almak, kontrol randevusunda ayarların kişiselleştirilmesini kolaylaştırır.
• Cihazları düzenli kullanmak, beynin uyum sürecini destekler.

İşitme cihazının günlük yaşama katkılarını işitme cihazı kullanmanın avantajlarını anlattığımız yazımızda da ele aldık.

İki İşitme Cihazı Birbiriyle Nasıl Çalışır?

Güncel işitme cihazlarının birçoğunda, modele ve teknoloji seviyesine bağlı olarak sağ ve sol cihaz birbiriyle kablosuz iletişim kurabilir.

• Eşzamanlı ayar: Ses seviyesi veya program değişikliği bir cihazdan yapıldığında diğerine de uygulanabilir.
• Yönlü mikrofonlar: Cihazlar öndeki konuşmaya odaklanıp yanlardan ve arkadan gelen gürültüyü azaltmaya çalışabilir.
• Ortak ses işleme: Bazı modeller ortamdaki sesi iki taraftan birlikte analiz ederek ayarları otomatik olarak düzenleyebilir.
• Kablosuz bağlantı: Telefon görüşmeleri, televizyon veya müzik iki cihaza birlikte aktarılabilir.

Bu özelliklerin hangilerinin bulunduğu cihaz modeline göre değişir. Farklı teknoloji seviyelerini işitme cihazı çeşitleri ve modelleri sayfamızda inceleyebilirsiniz.

İşitme Cihazı Seçiminde Odyolojik Değerlendirme Neden Önemlidir?

Tek mi iki mi cihaz kullanılacağı, hangi cihazın uygun olduğu ve cihazın nasıl ayarlanacağı ancak kişinin işitme testi sonuçlarına ve günlük ihtiyaçlarına göre belirlenebilir. Odyolojik değerlendirmede göz önünde bulundurulan başlıca konular şunlardır:

• Güncel odyometri: Kararın son işitme testine dayanması gerekir.
• İşitme kaybının tipi ve derecesi: İletim tipi, sensörinöral veya mikst kayıp; hafif, orta, ileri veya çok ileri derece kayıp farklı çözümler gerektirebilir.
• Konuşmayı ayırt etme skorları: Her kulağın konuşmayı ne kadar net anlayabildiğini gösterir ve iki cihaz kararında önemli rol oynar.
• Günlük yaşam ve sosyal ortam: Evde sessiz bir yaşam ile kalabalık iş ortamı farklı ihtiyaçlar doğurur.
• Cihazın teknoloji seviyesi: Gürültü yönetimi, kablosuz iletişim ve şarj özellikleri modele göre değişir.
• Doğru kulak kalıbı veya silikon uç (dome) seçimi: Ses kalitesi, konfor ve kendi sesinizin algılanışı üzerinde etkilidir.
• Profesyonel cihaz ayarı: Cihazın odyogramınıza ve kulak yapınıza göre ayarlanması gerekir.
• Gerçek kulak ölçümü (REM): Uygulanabiliyorsa, cihazın kulak kanalınızda gerçekten hedeflenen sesi verip vermediğini ölçerek ayarın doğrulanmasına yardımcı olur.
• Düzenli kontrol ve ince ayar: İhtiyaçlar zamanla değişebilir; periyodik kontroller önemlidir.

Daha ayrıntılı bir kontrol listesi için işitme cihazı alırken dikkat edilmesi gerekenler yazımıza göz atabilirsiniz. Cihazınızı uzun süre verimli kullanmak için nem ve suya karşı bakım önerilerimiz de yardımcı olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İki kulakta işitme cihazı kullanmak şart mı?

Şart değildir. İki cihaz, her iki kulakta da cihazdan fayda görebilecek düzeyde işitme kaybı olan kişilerde genellikle önerilen seçenektir. Ancak işitme kaybı yalnızca bir kulaktaysa, kulaklar arasında belirgin fark varsa veya bir kulakta konuşmayı ayırt etme çok zayıfsa farklı bir çözüm daha uygun olabilir. Karar odyolojik değerlendirmeye göre verilir.

Tek işitme cihazı ile iki işitme cihazı arasındaki fark nedir?

Tek cihazda beyin, sesin bir kısmını güçlendirilmiş, diğer kısmını zayıf duyan kulaktan alır. İki cihazda her iki kulağa da ihtiyaca göre ayarlanmış ses ulaşır. Bu durum sesin yönünü bulmayı, gürültüde konuşmayı ayırt etmeyi ve sesin dengeli algılanmasını kolaylaştırabilir. Bazı kullanıcılar ise tek cihazı daha konforlu bulur.

İki işitme cihazına alışmak zor mu?

Çoğu kişi için belirgin bir zorluk yaşanmaz, ancak ilk günlerde kendi sesiniz, adım sesleri veya mutfak gürültüsü gibi sesler yüksek ya da farklı gelebilir. Bu, beynin yeniden duyduğu seslere uyum sağlamasının doğal bir parçasıdır. Kademeli kullanım ve kontrol randevularında yapılan ince ayarlarla süreç genellikle kolaylaşır.

İki işitme cihazı aynı anda mı çalışır?

Evet, iki cihaz aynı anda takılıp kullanılır. Birçok güncel modelde sağ ve sol cihaz kablosuz olarak birbiriyle iletişim kurabilir; ses ayarı veya program değişikliği iki tarafa birlikte uygulanabilir ve bazı modeller ortamdaki sesi iki taraftan birlikte değerlendirir. Bu özellikler cihazın modeline ve teknoloji seviyesine göre değişir.

Bir kulağım diğerinden daha iyi duyuyorsa iki cihaz gerekir mi?

Duruma göre değişir. İki kulakta da kayıp varsa ve aradaki fark çok büyük değilse iki cihaz yine uygun olabilir; cihazlar her kulağa ayrı ayarlanır. Fark çok büyükse veya kötü kulak cihazdan fayda göremiyorsa CROS/BiCROS gibi sistemler ya da başka seçenekler değerlendirilebilir. Önce KBB muayenesi ve kapsamlı işitme testi gerekir.

İki işitme cihazı gürültülü ortamda daha iyi duymayı sağlar mı?

Sağlayabilir, ancak garanti edilemez. Araştırmalarda iki cihaz kullananların gürültülü ve yankılı ortamlarda konuşmayı ayırt etmede genellikle daha fazla fayda bildirdiği görülmüştür. Yine de kalabalık bir restoran herkes için zorlayıcı olmaya devam edebilir. Sonuç; işitme kaybının derecesine, cihaz ayarına ve ortamın kendisine bağlıdır.

İşitme cihazı seçimi nasıl yapılmalıdır?

Seçim güncel bir işitme testiyle başlar. İşitme kaybının tipi ve derecesi, konuşmayı ayırt etme skorları, kulak yapısı, günlük yaşamda bulunulan ortamlar ve kişisel beklentiler birlikte değerlendirilir. Ardından cihaz kişiye özel ayarlanır, mümkünse gerçek kulak ölçümü (REM) ile doğrulanır ve düzenli kontrollerle ince ayar yapılır.

SGK iki işitme cihazının da bir kısmını karşılıyor mu?

Her iki kulak için işitme cihazı kullanımı sağlık kurulu raporu ve reçete ile uygun görüldüğünde ve SGK’nın güncel şartları karşılandığında, SGK her iki işitme cihazı için de belirlenen tutarlarda ödeme desteği sağlayabilir. Karşılanan tutar; yaş, sigortalılık durumu ve güncel Sağlık Uygulama Tebliği’ne göre değişebilir. Kesin ödeme miktarı için güncel SGK ve MEDULA kayıtlarının kontrol edilmesi gerekir.

Hangi Seçeneğin Sizin İçin Uygun Olduğunu Öğrenin

Tek veya iki işitme cihazının sizin için uygun olup olmadığı; işitme kaybınızın tipi, derecesi ve konuşmayı ayırt etme sonuçları değerlendirilerek belirlenir.

Dalaman, Ortaca, Köyceğiz ve Fethiye çevresinde işitme değerlendirmesi ve işitme cihazı uygulaması hakkında bilgi almak için Dalaman İşitme Cihazları Satış ve Uygulama Merkezi ile iletişime geçebilirsiniz.

Sağlıklı ve berrak seslerle dolu günler dilerim!
Odyolog Damla Gül Karadevren